sobota, 6 lutego 2010

Jefferson Samolot

Poważny człowiek. Kulowski profesor filozofii stwierdził kiedyś, że nawet świetny informatyk, jeżeli nie odbębnił porządnego wykształcenia z zakresu kultury klasycznej, będzie miał mentalność siedmiolatka. Uczciwie wyznam, że zdarzyło mi się było liznąć trochę klasyki i wiecie co? Wciąż uważam, że jako siedmiolatek byłem bardziej zadowolony z życia. Jasne, podobno lepiej być niezadowolonym Sokratesem niż zadowoloną świnią. No ale chociaż bywa i tak, że dopada czasem człowieka jakaś egzystencjalna trwoga, strach przed nicością lub czymś zupełnie nieokreślonym, lęk przed byciem marionetką w rękach obojętnego w swym okrucieństwie losu lub zabawką Pana Boga, której trochę żal, jak pisała Osiecka, to jednak ja mam zamiar napisać o czymś zupełnie innym. Nawet nie o żydowskiej tradycji, ani nic o dybukach! Dzisiaj raj utracony.

Nie pytajcie mnie, czy czytałem ten poemat Miltona, bo i tak powiem, że czytałem. Nie o to chodzi. Chodzi o coś innego. Mój sąsiad na przykład, po obejrzeniu Avatara na swoim kompie dwa dni po światowej premierze filmu, stwierdził że te efekty 3D są do d. Innymi słowy, że są przereklamowane. Nie wdawałem się z nim w spory natury metodologicznej na temat: "czy można uczciwie ocenić film na podstawie pirackiej kopii obejrzanej na kompie?", bo nie chciałbym, żeby ktoś z mojej winy poczuł się jak piach do którego szczają koty. Z drugiej strony jasne jest, że jak ktoś nie ma zaufania do ogólnie przyjętego porządku świata, to nie przejmie się czymś, co rości sobie prawo do "obiektywnej wiedzy co i jak". A tak właśnie jest z tą całą metodologią. Niby dlaczego nie mam prawa wyjaśniać rzeczywistości przez odwoływanie się do bytów zamieszkujących moją wyobraźnię? Ktoś, kto kwestionowałby taki pogląd, posiadałby pewnie olbrzymie włości w krainie nudy.

Wierzcie lub nie, ale wybrałem się do kina na Avatara żeby sprawdzić czy i mnie po projekcji dopadną samobójcze myśli albo chociaż depresja (podobno tak się działo z ludźmi, którzy uświadamiali sobie, że świat przedstawiony w filmie w rzeczywistości nie istnieje). Okazało się, że nie. Efekty 3D były wporzo - nie będę marudził; chociaż w pewnym momencie palmowe liście chlastające cię po twarzy robią się irytujące. Oczywiście mógłbym powiedzieć, że całość to Pocahontas ple ple ple połączona z Matixem i Worldcraftem, ale przecież nie o to chodzi. Po wyjściu z kina pałałem słusznym, acz bezsilnym gniewem na międzynarodowe koncerny czeszące kasę na wycinaniu w pień lasów deszczowych i nawet przyłapałem się na nieśmiałym pragnieniu, by pohasać sobie po lesie za czterometrową Smerfetką. Raj utracony?

Gdy Michael Jackson, w przerwie od hasania za siedmiolatkami po Nibylandii, śpiewał piosenki w trosce o świat, nie tylko ja nie traktowałem go serio. No bo jakie inne przesłanie mógł mieć król muzyki pop, żeby nie zabrzmieć zbyt śmiesznie? Ewentualnie takie, żeby nie łamać serc babeczkom, ale dzieciak i tak nie jest jego. Czasami ludzie zaczepiają mnie na ulicy i pytają, a co ja właściwie mogę wiedzieć o świecie czy złamanych sercach, skoro najdalej od domu oddaliłem się w zeszły wtorek, gdy zagapiłem się i pojechałem trolejbusem numer 153 o jeden przystanek za daleko, a złamane serce miałem wtedy, gdy dowiedziałem się, że nie istnieje święty Mikołaj (skąd oni o tym wiedzą?). Odpowiadam im wtedy: "wypraszam sobie te adpersonalizmy!". No bo przecież nie o to chodzi!

Woody Allen powiedział kiedyś, że jeśli chcesz rozśmieszyć Boga, opowiedz mu o swoich planach na przyszłość. Wydaje się niemal symptomatyczne dla ludzkiej natury, by umieszczać szczęście gdzieś poza dostępną nam codzienność. The truth is out there. Ostatnio doszedłem do wniosku, że jedną z centralnych idei naszej kultury jest koncepcja zbawienia. Zbawienie po śmierci obiecują religie, zbawienie za życia obiecuje nauka, a nawet Nietzsche, kpiąc z obietnic jednych i drugich nie uniknął bakcyla soteriologii, gdy pisał o nadczłowieku. Dla niektórych kinomanów zbawieniem byłaby wizyta na Pandorze. Raj odzyskany to jednak zawsze zaledwie przedsionek do większych roszczeń. James Cameron zapowiedział niedawno, że Avatar będzie trylogią. Fajnie. Ale jeśli chodzi o bieganie po dżungli, to nikt nie zrozumie tego bólu, który odczuwają fani Lostów po obejrzeniu pierwszych odcinków ostatniego sezonu. Jak nie podróże w czasie, to teraz alternatywna rzeczywistość. Nie takiej ostatecznej odpowiedzi oczekiwaliśmy. Wydaje się więc zasadnym postawić wreszcie odwieczne pytanie: a co gdy prawda okazuje się być kłamstwem? I co jeśli wraz z nią umiera w tobie cała radość?

środa, 30 grudnia 2009

Filip

Filip uważał, że nikt nie może być w pełni odpowiedzialny za swoje działanie. Wolna wola? Wolne żarty! Jak wyznał mi pewnego dnia, pierwszy raz przyszło mu to do głowy, gdy dwadzieścia lat temu niechcący spuścił się w drogach rodnych Moniki, inicjując dziewięciomiesięczny proces konstruowania się jego syna Pawła, przez co wypadało mu się w końcu ożenić. Kluczowe w tym wydarzeniu i zarazem istotne dla zrozumienia programu, zgodnie z którym działał umysł Filipa, są dwa stwierdzenia: niechcący oraz wypadało. Cokolwiek bowiem działo się w jego życiu, odbywało się w sposób nieunikniony. Każda sytuacja stawała się najlepsza z możliwych, dzięki temu, że nie posiadała innej alternatywy. Filip po cichu musiał śmiać się z każdego, kto w wolnych chwilach gdybał, co by było gdyby, zamiast oddać się fali wypadków. Filip nie protestował, gdy matka zeswatała go z ciężarną Moniką. Wiedział, że jest kosmiczną marionetką, więc łapał w żagle każdy przypadkowy podmuch, który kierował go na wody nieznane, ale jedyne, jakich powinien doświadczyć.

– Jesteś podatny na manipulacje. – Oświadczyła mu Monika po pięciu latach małżeństwa, gdy kupił zestaw podejrzanie pachnących perfum od podejrzanie wyglądającego domokrążcy.
– Facet miał talent do sprzedaży, kochanie. To było nieuniknione. – Odparł, ospale pałaszując śniadanie. Fakt, że nie odesłano go jeszcze do zakładu dla psychicznie chorych zawdzięczał przede wszystkim swojej małżonce, która każdą jego absurdalną wypowiedź odbierała jako przejaw specyficznego poczucia humoru. Monika nie była zbyt inteligenta, ale potrafiła poznać się na absurdalnych żartach.
– Masz specyficzne poczucie humoru – Mówiła. – I za to cię kocham.
– To nieuniknione, to nieuniknione – Powtarzał jak mantrę.
– Ty wredziolu wredny! Jesteś niemożliwy!

Filip odkrył, że owa nieuniknioność, towarzysząca mu na każdym kroku niczym spoiwo łączące przestrzeń z czasem, jest czymś, co wypada czcić. Chcąc nie chcąc, stał się więc osobą religijną. Konserwatywny racjonalizm, jak mówił o swoich poglądach tym, którzy o nie pytali, kazał mu nabijać się z każdej innej formy religijności. Tak wypadało się również zachowywać w środowisku wojujących ateistów, w którym się obracał.

– Homer! Homer! – Zawołał kiedyś swojego psa, a jego okrzykom odpowiedziało energiczne stukanie psich pazurów o panele podłogowe. – Homer, jeść? Jeść? Pewnie byś coś zjadł, co?
Pies odpowiedział zamaszystym merdaniem ogona. Z otworzonego w szerokim uśmiechu pyska ściekała na podłogę strużka śliny.
– Tylko mi nie mów, że znowu będziesz to robił. Jesteś wredny. I niesmaczny. – Protestowała żona Filipa.
– Bierzcie i jedzcie z tego wszyscy! – Powiedział uroczystym tonem i poczęstował psa kawałkiem kiełbasy, jak hostią.

Monika, wbrew sobie, parsknęła śmiechem.


sobota, 5 września 2009

Korespondencyjna terapia logopedyczna

Uprawianie jogi, jak obiecują klasyczne teksty Yoga Sutry, skutkuje czasem uzyskaniem nadprzyrodzonych zdolności, takich jak na przykład lewitacja lub umiejętność drapania się stopami po plecach. Jednak na wyższym poziomie wtajemniczenia zdarza się, że umysł jogina osiąga fizyczną przewagę nad materią, umożliwiając mu dowolne majstrowanie przy rzeczywistości. Gdyby ktoś zapytał się takiego jogina, czemu nie przyjdzie mu do głowy, żeby podokręcać kilka śrubek w tym podobno, jak pisał Leibniz, najlepszym z możliwych światów, odpowiedziałby on, drapiąc się leniwie lewą stopą po prawej łopatce, że nie może tego zrobić z szacunku dla pierwszego jogina, który dawno temu ustanowił świat takim, jakim jest. Zrozumiałe. Wygodne, ale zrozumiałe. Chyba?

Platon, ustami Sokratesa, wykładał w swoim Państwie, że jedynie sprawiedliwe rządy filozofów zaprowadzą w świecie ład i prządek, tak samo jak kierowanie się w życiu rozumem, zapewni jednostce prawdziwe szczęście. Jest sprawą oczywistą, że filozofowie, miłośnicy mądrości, przedkładając dobra wyższe nad niższe, mimo, że nie potrafią lewitować jak jogini, to mają lepsze pojęcie o dobru samym w sobie, niż ciemny motłoch zajęty bezmyślną egzystencją, wypełnioną troskami o sprawy materialne, czy radosnym płodzeniem dzieci. Gdy mędrzec wkracza w taki chaos z wykoncypowanym modelem harmonijnego państwa, kwestie takie jak kastowy podział społeczeństwa, administracyjne kojarzenie par, czy kolektywne wychowywanie wspólnych dzieci, mimo, iż na pierwszy rzut oka przerażające, wydają się konieczne i ze wszech miar pożądane, a być może nawet i znajome. To nic, że historia uczy, iż każdy narzucony odgórnie raj, okazywał się przedsionkiem piekła. Wszak, jak rzekł był kiedyś Hegel, jeśli fakty nie pasują do systemu, tym gorzej dla faktów.

Jeśli zadaniem wszelkich "filozofów" (nawet tych samozwańczych) byłoby, poprzez głoszenie "prawdy", oświecanie ludzi (często zupełnie wbrew ich woli, a czasem i na siłę), to nie jest pewne, czy ludzie (rozumiani jako statystyczne masy) w ogóle mają chęć zostać oświeconymi. Gdy filozof zobaczył i wie, oraz, o zgrozo, w swojej naiwności zamierza to ogłosić, najczęściej okazuje się, nikt nie kuma, o co mu chodzi. I chociaż jesteśmy chyba skłonni założyć, że rzeczywistość istnieje obiektywnie, niezależnie od nas, to to, jak się nam ona jawi, jest już konsekwencją interpretacji. Ideałem byłoby, gdybyśmy mieli w intelekcie świat takim, jakim on jest - to byłaby nawet klasyczna definicja prawdy. Jednak my mamy w swoich głowach to, co mamy, a w jakim stopniu faktycznie odnosi się to do "obiektywnej rzeczywistości” jest kwestią… odpowiedniej perswazji. Mistrz, który zdaje sobie z tego sprawę, twierdzi, że wie – ale nie powie. Po prostu. W jaki więc sposób zdobywa posłuch? Dzięki subtelnym wygibasom.

Harry Frankfurt w swoim krótkim eseju On bullshit (Co polski wydawca delikatnie przetłumaczył jako O wciskaniu kitu), próbuje uwrażliwić czytelnika na zalew czegoś, co ksiądz Tischner nazwałby „gówno prawdą”. Wciskanie kitu opiera się na zjawisku, gdy ktoś unika mówienia prawdy, chociaż nie chodzi mu o kłamanie. Jego intencją jest wywarcie na słuchaczach odpowiedniego efektu, najczęściej w celach marketingowych. Takie subtelne czarowanie jest sztandarowym założeniem speców od public relations czy trenerów NLP (Programowanie Neuro-Lingwistyczne. Notabene, sama ta nazwa trąci przesadą, typową dla wszelkich wciskaczy kitu). W takim ujęciu substytutem prawdy są "gesty i miny", za pomocą których dany wciskacz kitu próbuje uwieść publiczność. Okazuje się jednak, że zjawisko bullshitu dotyczy nie tylko polityki, czy domokrążców sprzedających pasty do zębów albo bezprzewodowy internet, lecz dokonuje się w niemal każdej dziedzinie ludzkiej kultury. Od teologii (niezbadane są wyroki boskie) przez muzykę popularną (utwory Rubika sprzedawane jako "muzyka poważna") po literaturę (Coelho jako metafizyk). Ale okazuje się, że nawet filozofia nie jest wolna od tej trucizny, co próbował udowodnić Alan Sokal w książce Modne bzdury. Sokal, podszywając się pod nieznanego filozofa, zdołał opublikować w poczytnym magazynie postmodernistycznym, artykuł zawierający zlepek bzdur, ubranych w szaty naukowo brzmiących terminów. Transgresja granic: ku transformatywnej hermeneutyce kwantowej grawitacji, bo taki tytuł nosił ów artykuł, narobił sporo zamieszania, gdy okazało się, że przyjęty z okrzykami podziwu tekst, okazał się prowokacją. Podobny eksperyment, na gruncie polskim, przeprowadził psycholog Tomasz Witkowski, publikując równie bezsensowny artykuł na łamach czasopisma Charaktery.

Czy to znaczy, że obiektywna prawda nie istnieje, albo że nie jest nam dostępna, a nawet jeśli jest, to brakuje nam chęci, aby ją poznać? Czy jesteśmy skazani na wieczne robienie się nawzajem w konia? No cóż, będę z wami szczery – to całkiem prawdopodobne. W końcu wystarczy przecież, że jakiś „mistrz” mądrze wygląda, że ma opinię eksperta czy autorytetu w tej czy innej dziedzinie, że mówi z przekonaniem, czy to z telewizora czy z ambony. Nie mamy możliwości wszystkiego zweryfikować. Wyciszmy więc swe sumienia i zaspokójmy w ten sposób ciekawość, a machiaweliczne podejście do innych pozwoli nam wtedy bez skrupułów bogacić się kosztem ich naiwności. Z drugiej strony, czy z braku fundamentów dla naszych przekonań, nie grozi nam popadnięcie w nihilistyczny sceptycyzm, z którego być może jedynym ratunkiem byłoby rozpłynięcie się w Nirwanie? No cóż, na pocieszenie dodam, że na kanale Zone Club wyświetlają program o nauce jogi.

zgodność intelektu z rzeczywistością
to podstępny warunek dla prawdy
mistrz twierdzi że wie
ale nie powie

poznanie rodzi się w bólach
to znaczy najpierw jest ból
mistrz ma ciężką rękę
nie powiem

nie rozumieją mnie. stop
skarżę się kiedyś w telegramie
a mistrz daje błyskawiczną odpowiedź

zamknij oczy
unieś rękę
pochyl głowę

wtorek, 21 lipca 2009

Zrozumieć absolutnie wszystko

Każdą społeczność internetową (jak i totalnie, absolutnie wszystko, słowem - wszyściusieńko) można poddać dekonstrukcji na płaszczyźnie szeroko pojętego paradygmatu ponowoczesnej nauki, ergo - jeśli ubierzesz świat w odpowiednio bełkotliwe pojęcia, bez problemu wciśniesz swojej sąsiadce flakonik francuskich perfum o składzie chemicznym niewiele różniącym się od denaturatu. Jak ktoś nie wie, o czym mówię, bo nie kuma nawet czym jest paradygmat ponowoczesnej nauki, niech się nie przejmuje - nie każdemu jest dane zrozumieć absolutnie wszystko. Natomiast jedno mogę powiedzieć wprost - jeśli sądzisz, że filozofowie są oderwanymi od rzeczywistości oszołomami, których dziwaczne hobby zepchnęło na margines społeczeństwa, to po przeczytaniu tego tekstu dojedziesz do wniosku, że od początku miałeś rację.

Brutalnym faktem jest to, iż pierwotny bulion informacji, który spływa do zbiornika nadawanych mu znaczeń, narażony jest na szczególne niebezpieczeństwo, co wyraźnie widać na przykładzie publicznych kąpielisk. Niekontrolowana narracja w postaci innych użytkowników, którzy, kierowani swoiście pojętym ewolucyjnym altruizmem, bez skrupułów oddają mocz do wspólnego basenu, stawia nas przed zupełnie nowym behawiorem poczłowieczej uryny. Pozornie oczywisty fakt, którego doświadczył każdy pływak budzący się rano z grzybicą stóp, osiąga swoją głębię dzięki zręcznym manewrom sofistycznym autora. Mocz staje się symbolem ad hoc odartym z pierwotnego znaczenia i wprowadza zamęt w dynamice przemian, szatkując ją na zamrożone w swej istocie fraktale. Stawia to wyzwanie dla całkowicie nowej subdyscypliny socjobiologicznej, która musi uporać się z powodzią pozbawionych desygnatów wyemancypowanych bytów. Aby zrozumieć doniosłość tego przedsięwzięcia, nie wystarczy wznieść się na taki poziom abstrakcji, gdzie nawet to, co nie istnieje, wydaje się prawdziwsze od gazetki promocyjnej z Reala, lecz wyżej, w rejony gdzie nawet hdgsaksje (mój termin, oznaczający nową kategorię oryginalnych bytów nie mających żadnego znaczenia) hasają po łące z radosną pasją godną zespołu pieśni i tańca Mazowsze.

Gdy filozof próbuje ugryźć wszystko za jednym zamachem, przekonuje się wnet, że fenomen przestaje być domeną zjawiska jako takiego, lecz staje się objawem samym w sobie nieujawnionym i potrzebuje pomocy stomatologa. Okazuje się bowiem, że zaledwie skromny do tej pory strumień świadomości piętrzy się nagle w potok zalewającej moderny, nie dostrzegając transcendencji ukrytej pod warstwą kulturowo uwarunkowanych praw informatki, skupiając się na nieistotnej z metafizycznego punktu widzenia percepcji bolącego zęba. Zasadnym jest więc postawić w tym miejscu pytanie, czy można uniknąć względności każdej relatywizacji, pomijając tak zwane heglowskie czy sartre'owskie ukąszenie i przewartościowując to, co wcześniej było zaledwie noumenem nihilizmu? Czy musimy się zgodzić na bezwarunkowe istnienie innych umysłów z pominięciem skrajnego solipsyzmu? Czy kiedykolwiek dowiemy się, do czego autor w ogóle zmierza w tym pseudoartykule?

Wszystko wskazuje na to, że imponderabilia, które dotychczas nieuchwytne, dzięki na nowo zdefiniowanym interpretacjom twierdzenia Godla oraz fizyki kwantowej, pozwalają wysnuwać daleko idące założenia, co do topologii znaczeń postindustrialnej i prekognitywnej kondycji typowego użytkownika subiektywnych obszarów przestrzeni wirtualnej, oraz stawiają nas przed faktem dokonanym - wyzbądźcie się wszelkiej nadziei. W kontekście zasady nieoznaczoności Heisenberga i najnowszym odkryciom Lacanowskiej psychoanalizy, paradygmat popperowskiej zasady falsyfikacji nie wytrzymuje krytyki i ulega weryfikacji. Wniosek wydaje się nieunikniony. Zamiast zakończenia i wbrew początkowym ustaleniom, jest niemal pewne, że przyszłe rozwiązania jak i przedefiniowania oraz introwertycznie ujęcia ekstrawersji nie wystarczą by w pełni zrozumieć kosmos aspektów niewyczerpanej subwersji. Do tego czasu jesteśmy skazani na głód niezaspokojenia. Amen.

powiedziałem rzuć okiem a on na to
transgresja granic ja mu przestań
a on subwersja a on subwersja

ten pierwszy raz jak marsjanin
odbieram to jak marsjanin
gej gej gej
to fajnie brzmi

znów bicie piany a ot
żeby tak coś powiedzieć
przypadkiem

środa, 20 maja 2009

Mind-dust theory

By wyjaśnić zjawisko świadomości postanowiłem prawić banał za banałem, a od czasu do czasu błysnąć geniuszem albo kretynizmem i nie zdecydować się na nic. Podobno w przyszłości książki będą coraz grubsze, gdyż autorom będzie potrzeba coraz więcej czasu żeby w końcu dojść do sedna. Podskórnie czuję, że i ja powoli zbliżam się do tego trendu, rozstając się z lakonizmem na rzecz asekuracyjnego słowolejstwa i zamierzonej enigmatyczności, niczym zasłony dymnej, ukrywającej przed publiką krępujące braki w logicznym myśleniu. Na pierwsze z brzegu pytanie, jak choćby "czym jest świadomość? " aż korci, by napisać trzy tomowe dzieło analizujące ów fenomen z każdego możliwego aspektu i całkowicie olewające zasady poprawnego sylogizmu. Pokusa to niewątpliwa, ale blogi rządzą się swoimi prawami. Dlatego dzisiaj ziarnistość. Metafizyka pyłu.

Spróbuj zatrzymać umykającą chwilę, gdy twój umysł to tylko garść popiołu ze spalonych fotografii. Widzimy obrazy, ale nie piksele. Te proste atomy emocji złożone z kilku zaledwie kolorów ukryły się dyskretnie umożliwiając nam dobre samopoczucie. Delektujemy się naszą głęboką wrażliwością. Cieszymy się samoświadomą wolnością. Chcemy być skomplikowani. A to tylko komórki w mózgu, atomy, z których się składają, i jeszcze niższe metafizyczne monady Leibniza ewoluujące by eksplodować w pierwszym przebłysku świadomej myśli. Pojedyczno bez znaczenia, ale w kupie siła. Czy już wyjaśniamy świadomość? William James daje ludziom prawo do wiary. Łaskawy pragmatysta. Ale nie zgodziłby się z tym pomysłem.

Umysł, który radzi sobie bez istnienia duszy to ten sam umysł, któremu dusza potrzebna jest jak woda święcona. To tylko pozornie luźne związki nieuchwytnych myśli na niewidzialnej nici od właśnie mijającej chwili, aż do teraźniejszości, która zawsze już była. Reakcja łańcuchowa, która utrzymuje naszą przytomność. Strumień przeżyć, z którego nie wyłowisz nic, nie tracąc przy tym wszystkiego. Spróbuj mieć wszystko, a niczego nie dokonasz i umrzesz z wyczerpania. Organizm radzi sobie z zalewem doznań brutalną wybiórczością. Spróbuj doświadczyć wszystkiego. Usłyszysz szaleństwo. Albo spocznij w błogim objęciu duszy. Absolut to kamień w klepsydrze.

Nie mam czasu chwalić się każdą iluminacją. Fabrykowanie jednego postu to kwestia godziny wyjętej z życiorysu na czynność, której nie doceni nikt, oprócz wymyślonego przyjaciela, który i tak doceni cokolwiek byś zrobił. Prywatny Jezus, do którego możesz zadzwonić, gdy dewastuje cię nuda jak cyklon w zwolnionym tempie, to luksus, na który każdy może sobie pozwolić. Czasem zbyt wiele czasu poświęcamy rzeczom bez znaczenia i nieświadomie obarczamy je sensem, którego tam nie ma. Wtedy dzieje się coś dziwnego. Powstaje nowa religia. To zdarza się częściej, niż myślicie.

Kiedy człowiek osiąga pewien stopień oderwania od rzeczywistości, ostre poczucie śmieszności już go nie dotyczy. Zostaje błogość. Nuda.

czwartek, 30 kwietnia 2009

Idź, zapytaj Alicję

Są rzeczy na niebie i ziemi, które się nie śnią niedoszłym magistrom filozofii, gdyż przyprawiają ich o bezsenność. Jednych wpędza w delirium wysiłek zrozumienia filmów Lyncha, inni rzucają się z mostu po próbie pojęcia nieskończoności na przykładzie Mody na sukces, natomiast mnie osobiście o rozstrój żołądka przyprawia zagadnienie wolnej woli. Czy człowiek jest wolny, czy jest wolny? - Z masochistycznym uporem dopytują się metafizyczni spekulanci. Nie, rzuci ze znudzeniem determinista. Człowiek nie jest wolny, gdyż skrupulatna analiza łańcucha przyczyn i skutków ujawni nam zamknięty system nieświadomych akcji i nieuniknionych reakcji na fizyczne bodźce. A jeśli twierdzisz inaczej, to powodzenia w absurdalnym świecie indeterminizmu, głąbie. Tam, gdzie nic nie ma swojej przyczyny, panoszy się chaos, wprowadzając totalny bezwstydny ontologiczny burdel. Ale może można pogodzić determinizm z wolną wolą? - Drążą ci co bardziej dociekliwi, otwierając tym samym furtkę dla subtelniejszych propozycji. Można, odpowie więc zwolennik kompatybilizmu. Człowiek, mimo determinacji biologicznej, jest w stanie zdobyć się na wolne akty swojej woli, jeśli nic ani nikt mu w tym nie przeszkodzi. A w głowie sceptyka wciąż kiełkują wątpliwości. Może, a może wcale nie może? A jeśli może, to dlaczego? Bo istnieje w człowieku coś, co mu umożliwia wybór pomiędzy alternatywnymi możliwościami, powiedzą libertarianie. Dusza ludzka, proprium, jakieś ja, jakieś coś, najlepiej dane od Boga. Dzięki temu kamień jest poruszony przez kij, kij przez rękę, ręka przez mięśnie, mięśnie przez impulsy nerwowe, impulsy przez mózg, a mózg przez... przez coś metafizycznego. Jeśli kogoś to zadowala, to niech spada. Ja już odczuwam rozstrój żołądka.

Związki frazeologiczne w naszym języku ujawniają czasem zaskakujące cechy ludzkich umysłów. Mówi się na przykład, że ktoś "żywi przekonanie". Zawsze mi się wtedy ciśnie na usta pytanie, czym on to przekonanie żywi? Co jest karmą? Chciałoby się odpowiedzieć, że tą intelektualną strawą, ucztą ducha jest filozofia i sztuka. Nic bardziej mylnego. Mało ludzi myśli, ale każdy chce mieć własne zdanie, powiedział był kiedyś George Berkeley. Dziś karmi nas telewizja i internet, proponując bezbolesne, łatwe odpowiedzi, lub religia, sprzedająca ludziom niezachwianą pewność i spokój ducha po odpustowych cenach.

Ostatnio, wraz z troską o świńską grypę, jak i przy okazji każdej innej tragedii okraszonej żałobą narodową, zdroworozsądkowi cynicy przypominają o stałej grupie pokrzywdzonych, o których się zwykle nie wspomina. To właśnie ofiary wypadków drogowych są wyciągani zawsze jako statystyka i antyteza dla ogłaszanej żałoby, jako ci co ucierpieli, a o których się bezczelnie milczy. Tylko wtedy się o nich pamięta. Mówi się nawet, że gdyby WHO ustaliła nową jednostkę chorobą, np "drogową grypę", obejmującą tych, którzy zginęli w wypadkach samochodowych, okazałoby się, że tygodniowo taki bakcyl uśmierca tysiące ludzi na całym świecie. Jest to zjawisko tak częste, że najwidoczniej już nam zupełnie spowszedniało. Dlatego dziennikarze modlą się o nowe, spektakularne tragedie, a my boimy się tego, czym nas nastraszą. Później leczymy się tym, co pokaże telewizja lub przekaże od Boga ksiądz z ambony. Fallow the leader. Wydaje się, że sami zrzekliśmy się naszej wolności, mimo, iż jesteśmy wciąż odpowiedzialni przed sądem. Zachowujemy przyjemne urojenia z konieczności. W naszych duszach jest dziura, którą próbujemy czymś wypełnić. Bierzemy gotowe odpowiedzi zamknięte w kolorowych pigułkach i spokojnie kładziemy się spać.

środa, 22 kwietnia 2009

Terroryzm dawniej i dziś, micro chipy jutra oraz kompot

We wtorek na KULu odbyło się zorganizowane przez katedrę filozofii kultury sympozjum pod tytułem "Terroryzm dawniej i dziś". Konferencję pilnie filmowały kamery telewizji Trwam, więc jeśli kogoś nie było, i z żalu nie może dojść do siebie, to pocieszę, że nic straconego. Retransmisję z tego spotkania obejrzy sobie w tym, jak powiedział jeden z kulowskich profesorów, ostatnim w polskich mediach bastionie prawdy.

Na sympozjum wybrałem się żeby odpocząć od całkowania, ale o tym innym razem. Spodziewałem się analiz źródeł terroryzmu, od religijnych po polityczne oraz sugestii, jak sobie radzić z tą plagą, jednak to, czego się dowiedziałem, wprawiło mnie w lekkie osłupienie. Moja stronnicza i krzywdząca interpretacja wniosków płynących z tej imprezy jest następująca: nasza jest prawda i to święta rzymskokatolicka prawda. A każdy kto tę prawdę neguje, jest sługą Szatana, pomiotem nowej lewicy, moralnym degeneratem i ateistą, czyli po prostu złym człowiekiem, który na dokładkę w ogóle nie zna filozofii klasycznej. Profesorowie z Polski i zagranicy otwarcie nawoływali do powrotu do średniowiecza, gdzie kościół cieszył się powszechnym poważaniem i bezkrytyczną miłością, a każda naukowa nowinka zanim została podana do publicznej wiadomości, musiała dostać błogosławieństwo oświeconej Inkwizycji obeznanej w meandrach Pisma. A że dzisiaj to księga nauk przyrodniczych dyktuje nam, co jest prawdą, a co nie, z bezczelnym pominięciem obiekcji katolików, więc nic dziwnego, że jest terroryzm. Ten sam błąd popełniają również Muzułmanie, nieopatrznie zaglądając do Koranu, zamiast do Biblii, która przecież wyraźnie mówi co i jak.

Tak więc lekarstwo na wszelkie zło tego świata jest oczywiste. Jest nim kościół katolicki. W pewnym momencie jakiś staruszek zauważył, że istnieje przecież jeszcze oczywistsze lekarstwo na terroryzm: wystarczy po prostu zdać się na Boga żywego (na marginesie, Nietzsche mógłby pokazać, dlaczego to niemożliwe). Wreszcie na koniec do mikrofonu podeszła nobliwa staruszka, by dołożyć łyżkę dziegciu do tej powszechnej zgody, i wyraziła pretensję, że czemuż to szanowni prelegenci nie powiedzieli nic a nic, o już całkiem największym terrorystycznym zagrożeniu współczesnego świata, czyli o wszczepianych ludziom micro chipach? Czy profesorowie na prawdę nie wiedzą, jaka to tragedia żyć z takim micro chipem? - Pytała z przejęciem starsza pani. A profesorowie faktycznie nie wiedzieli, ale po ich minach było widać, że się owych micro chipów nieźle przestraszyli. Miałem nawet przez chwilę wrażenie, że są skłonni skombinować sobie E-metery, do mierzenia stężenia Thetanu w ciele i założenia fanklubu Toma Cruisa.

Jakiś czas temu gościł na KULu Wojciech Cejrowski, i chociaż jego programy przyrodnicze oglądam zawsze z niegasnącym podziwem, to w swoim występie na żywo, przynajmniej moim zdaniem, ów Cejrowski po prostu oszalał. Media rozpisały się już dosyć o jego potępianiu homoseksualistów, mnie jednak uderzyło coś zupełnie innego - niewiarygodna wrzaskliwość. Ta wrzaskliwość w połączeniu z jawnym faszyzowaniem dała piorunujący efekt. O ile w swoich książkach Cejrowski pokazuje imponujący wręcz szacunek dla ludzkich dziwactw, to na żywo kipiał nietolerancją dla wszystkiego co niekatolickie. Nie sądzę by to ta, skądinąd katolicka, uczelnia tak sfiksowała Gringo wśród dzikich plemion. Przyczyn obłędu WC, z braku laku, dopatruję raczej w ogólnej atmosferze zmieniającego się ducha czasów. Duch ten prowadzi nas ku nowoczesności. Nowoczesności, w której aby pobudzić do ciekawości uzależnione od internetu zombie, trzeba wciąż zwiększać dawkę aplikowanych bodźców.

Młodziakowie byli nowoczesną rodziną, co wie każdy ferdydurkista. W takim nowoczesnym świecie wszelka przesada staje się cnotą, chociaż niezwykle delikatną i kruchą, o czym również mieli okazję przekonać się rodzice Pensjonarki. Jeden krok za daleko i wizjoner futurysta spada na łeb na szyję z piedestału modernizmu w brutalną rzeczywistość, odprowadzany przez publikę salwami śmiechu. Mamusia, jak powiedział był gombrowiczowski Józio. W przesadzie należy zachować umiar. Nawet komunistyczni cenzorzy doskonale zdawali sobie z tego sprawę, blokując przezornie te publikacje, których autorzy zbyt entuzjastycznie rozpisywali się o urokach socjalizmu. Przesada to domena jajcarzy. Robi się więc straszno, kiedy ktoś przegina na serio.

Najgorsze jest to, że wszelka skrajność to koń w ciągłym galopie. Nie można być zbyt radykalnym, bo zawsze pojawia się w końcu ktoś z jeszcze radykalniejszym pomysłem, przesuwający ostatnie skraje skrajności o kolejne centymetry. Wystarczy się rozejrzeć. W końcu to Palikot jest politykiem roku, a Doda artystką wszech czasów. A Michał Figurski tak się już rozbrykał, że dla hecy nazwał prezydenta niedorozwojem. Co tam micro chipy...

Adamie nazwij świat jeszcze raz

postchrist deux ex machina
new age mental medicine



na zwłokach boga jak na żyznej glebie
kwitnie kosmos możliwości
teraz możesz być
lub nie

możesz

wyhodować boga na swoje podobieństwo
i ulokować w nim kapitał moralności
w kościele wypłacisz rozgrzeszenie
na wypadek życia wiecznego

możesz też napisać nową ewangelię
z której wycofasz się pod karą grzywny
i wystąpisz w reklamie

możesz się śmiać z niego
gdy buduje statek
i wypatruje burzy