czwartek, 11 lutego 2010

Nieczytelnia

Profesor matematyki zapytany na wykładzie z zastosowań analizy matematycznej, czy przydaje mu się w życiu ta gałąź wiedzy, odparł, że nie przypomina sobie, żeby kiedykolwiek z niej skorzystał. To przypomina mi dowcip o dwóch facetach lecących balonem. Nagły podmuch wiatru porwał balon w chmury i dopiero po dłuższym czasie mężczyźni dostrzegli w dole nieznany ląd i samotnego człowieka. Krzyknęli do niego: Panie, gdzie jesteśmy? - W balonie! - Odkrzyknął tamten, po czym kolejny podmuch wiatru wyniósł ich znów na znaczną wysokość uniemożliwiając dalszą rozmowę.
- To musiał być matematyk. - Stwierdził po chwili jeden z mężczyzn.
- Czemu tak myślisz? - Zapytał drugi.
- Bo po pierwsze powiedział nam prawdę, po drugie był przy tym niezwykle zwięzły i precyzyjny, a po trzecie, to co nam powiedział, było kompletnie bezużyteczne.
(hihi)

Wbrew pozorom, wcale nie wyzłośliwiam się teraz w odwecie za zarwane noce nad rachunkiem różniczkowym i całkowym. Z perspektywy czasu dostrzegam pozytywne strony tego zajęcia, podobnie jak jeden z filozofów, który stwierdził kiedyś, że żmudna nauka łaciny i starogreckiego pomogła mu wykształcić w sobie dyscyplinę do systematycznej pracy. Ktoś mógłby pomyśleć co prawda, że dzięki nauce łaciny i starogreckiego, powinien się był ów filozof nauczyć właśnie łaciny i starogreckiego... No ale ja nie będę lepszy. Jak powiedział mój nauczyciel po dwuletnim kursie tychże języków: mam nadzieję, że po zajęciach ze mną wyniesiecie przynajmniej bardzo silne przekonanie, że istnieje taki język jak łacina. No cóż, mam nadzieję, że go nie zawiodłem, chociaż, jak to mówią: spes mater stultorum.

Rozpisałem się ostatnio, a wciąż mam wrażenie, że jeszcze się nie wygadałem. Nie łudzę się specjalnie, że spijacie słowa spod moich palców. Jak napisała pewna kobieta, recenzując książkę w internecie, powieść ta była tak dobra i wciągająca, bo nie było w niej zbyt wiele przydługich opisów, które opuściła. Z doświadczenia wiem, że tylko kobiety stać na taką szczerość, a wcale nie podpadam pod kategorię facetów z tytułu poprzedniego wpisu. Aby nieco obronić podejście tamtej kobiety do czytania, przywołam książkę Pierre Bayarda, Jak rozmawiać o książkach, których się nie czytało? Autor słusznie prawi, że nie starczy życia na przeczytanie wszystkich książek, więc siłą rzeczy czytając cokolwiek, tak na prawdę nie czytamy mnóstwa innych rzeczy, a to co przeczytaliśmy i tak wciąż zapominamy, albo pamiętamy zupełnie po swojemu. Jesteśmy skazani na surową wybiórczość. Puentą książki Bayarda było to, że ważniejsza od znajomości poszczególnych książek jest umiejętność orientowania się w całej kulturze, oraz sugestia, że jeśli ktoś chce być pisarzem, to lepiej żeby zbyt w książki nie wnikał, bo grozi mu, w skrócie, utrata własnej tożsamości. Tak więc lepiej, zdaniem autora, czytać po łebkach i tworzyć własne książki na bazie urywków z literackich dzieł. Innymi słowy ktoś, kto chce uchodzić za osobę inteligentną, powinien mieć ogląd kulturowej całości. Jak Boris Yelnikoff w filmie Woodiego Allena Whatever Works - należy wyjść "poza obraz".

Socjobiologia ma ambicję, aby wyjaśnić genezę i rozwój tej ideologicznej sfery zwanej szumnie "kulturą". W tym celu posługuje się terminem wymyślonym przez Richarda Dawkinsa: mem. Memy to w skrócie podstawowe jednostki rozwoju kultury, można nawet powiedzieć, że to kulturowe geny, które również podlegają prawom doboru naturalnego. Całość naszej wiedzy, teorie naukowe czy religie to po prostu zbiory memów- mempleksy, które okazały się na tyle atrakcyjne, że niczym wirusy umysłu, zainfekowały ludzkie mózgi i rozprzestrzeniają się dalej "przeskakując" z głowy do głowy poprzez naśladownictwo, wykorzystując do tego na przykład internet, książki czy telewizję. Mem to zwyczaj uściśnięcia dłoni przy powitaniu albo chwytliwa melodyjka, której nie możemy przestać nucić. Memetyka, czyli nauka badająca memy, może być przydatna na przykład w reklamie, podsuwając specom od manipulacji masami, w jaki sposób sprawić, by język giętki i gładki skłonił ludzi do jeszcze większej konsumpcji (zachęcam używania słowa "mem" podczas gry w literaki - zawsze to sprawdzają, naiwniacy). Na marginesie, takie sztucznie generowane podniety to zmora naszej cywilizacji. Jak wybrnąć z tego impasu? Dzisiaj wydaje mi się, że kluczem do tego może być tylko muzyka.

środa, 10 lutego 2010

Mężczyźni, którzy nienawidzą kobiet

Pedały! Pedały będą się panoszyć po naszej uczelni! - krzyczał profesor X na wieść o tym, że uniwersytet stał się ofiarą administracyjnie wymuszonej tolerancji dla homoseksualistów. Horror, horror, brzmiały ostatnie słowa Kurtza pod koniec Jądra ciemności. Świat poszedł do przodu, skwitowałby to beznamiętnie Rewolwerowiec, niestrudzenie podążając w kierunku Mrocznej Wieży. Czasy się zmieniają, śpiewał Bob Dylan. Naucz się pływać, albo pójdziesz na dno jak kamień. Co można zrobić? Witaj ciemności, moja stara przyjaciółko; przychodzę, aby znów z tobą porozmawiać...

Czasem mam wrażenie, że pod powierzchnią widzialnej rzeczywistości kotłują się siły, których istnienia nie uświadamiamy sobie na co dzień, ale które instynktownie wyczuwamy przeglądając poranną prasę lub wieczorne wiadomości. Niektórym wydaje się, że znają źródło tej tajemniczej energii wpływającej na bieg historii. Inni sądzą, że nic takiego nie ma miejsca, a światem rządzi przypadek. Jednak zdarza się jednym i drugim obudzić w środku nocy z cichym westchnieniem: to już przesada...

Nietzsche przestrzegał, że kto stale siebie oszczędza, w końcu zaczyna od tego chorzeć. Zastanawiające, jak wielką popularnością cieszą się od lat studia z psychologii. Mogłoby się wydawać, że problemy psychiczne są głównym zmartwieniem współczesnego człowieka, że panuje swoista moda na leczenie się na przykład z depresji. Niewiele brakuje, by potraktować smutek jako jednostkę chorobową. Nie zatrzymuj się. Bądź szczęśliwy i wydajny. W tym mieście obowiązuje zakaz oglądania się za siebie. Emile Cioran pisał, że im bardziej nienawidzi się ludzi, tym bardziej dojrzewa się do Boga - do dialogu z nikim.

Kazimiera Szczuka, miłość mojego życia, dała chłopakowi w zęby gdy ten bezczelnie stwierdził, że jej program o książkach "ssie pałkę". Faceci kochają zołzy. W świecie mięknących mężczyzn nic więc tak nie drażni jak miękkie kobiety. Nic tak nie drażni jak własne wady dostrzeżone u drugiej osoby. I nic nie daje też takiej satysfakcji jak bezlitosne napiętnowanie tych słabości. Sadysta to istota wyposażona w radar bezbłędnie wyczuwający ofiary losu. Słodka zemsta desperatów tęskniących za życiem z telewizora. Libertynizm nie musi być wykładany w szkołach. American Psycho. Sto dwadzieścia dni Sodomy kuszą dziś rekompensatą za sto lat samotności.

mistrz był pogodzony z miernotą życia
nocą kładł dłonie wzdłuż ciała a stopy składał razem
kiedyś przyłapałem go na westchnieniu
to już przesada

pamiętam jego twarz niewinną za zasłoną snu
bez skargi na nierówność spokojna i ufna
tylko drgająca warga zdradzała ją pretensją do świata
mogłem wytatuować mu sutki na plecach

wczoraj przyniósł martwego niemowlaka i rzekł
jego małe usta już ci nie powiedzą kocham cię
a ja dopiero o zachodzie słońca opanowałem śmiech
zrozumiałem mój świat

gdy opuszczałem rodzinną wioskę
nie było w niej internetu
dziś wracam spokojny
słucham syren

niedziela, 7 lutego 2010

Mów mi Joe

Ostatnio przechodziłem przez piekło, a wiem co mówię, bo doświadczyłem już w życiu niejednego. Miałem świnkę, różyczkę, a nawet operację przepukliny w wieku czterech lat, jednak wciąż nieodmiennie rozkłada mnie na łopatki zwykły - wydawać by się mogło - katar. Z zatkanym nosem nie mogę spać, a gdy już jakimś cudem zasnę, jawa miesza mi się ze snem i budzę się w środku nocy zachodząc na przykład w głowę, jak ma na imię moja druga siostra - a mam tylko jedną siostrę! Innym razem wydaje mi się, że jestem dwiema osobami, które zaciekle kłócą się o to, która z nich ma rację. Jak Edward Norton w filmie Fightclub. Jak Al Pacino w Bezsenności. Męczarnie. Obłęd. Strefa mroku. Martwa strefa. Opowieści z krypty. Mój pies nie ułatwia mi sprawy, chociaż wierzę w jego dobre intencje, że tylko pragnie ogrzać mnie swoim kudłatym cielskiem i dodać otuchy w trudnych chwilach ciężkiej choroby. Ale jak tu okazywać wdzięczność, gdy nagle opada ci na brzuch pięćdziesięciokilogramowy sierściuch, wbijając w bok pazury i ściągając z ciebie kołdrę?

Dziwnym trafem katar, który od tygodnia pogrążał mnie powoli, lecz nieubłaganie, w odmętach szaleństwa, przypomniał mi sytuację sprzed kilku miesięcy, dotyczącą ewentualnego zdjęcia krzyży w szkołach. Dyrektor jednego z liceów zorganizował uczniom debatę na ten temat, co profesor Legutko skwitował stwierdzeniem, że "rozpuszczone smarkacze" robią zadymę. Gdy męczy mnie katar mam wszystko w nosie więc nie będę się rozwodził nad tym, co o tym wszystkim myślę, ale uczniowie poczuli się dotknięci taką opinią i pozwali profesora do sądu za zniesławienie. Wciąż zachodzę w głowę, w jaki sposób sąd ma zamiar zbadać stopień stężenia lub zasmarkania owych licealistów... Nieważne.

Na marginesie muszę wspomnieć, że mój rozpieszczony kundel, o tradycyjnym pieskim imieniu - Lecter - owinął sobie cały dom wokół kudłatego ogona. Ktoś, kto nigdy nie miał psa, nigdy nie zrozumie, jak wiele potrafi wnieść swoją obecnością taki sierściuchowaty śmierdziuch. Ile emocji może wywołać trzęsący się w łazience ze strachu dupcioch, gdy na zewnątrz strzeli piorun lub wybuchnie petarda. No i nic nie zastąpi wyjścia z psem na dwudziestostopniowy mróz o trzeciej w nocy (nad ranem?), gdy nagle zachciało mu się siku. No ale to na marginesie.

Jak mówiłem, niejednego już w życiu doświadczyłem. Niejedno też czytałem, a muszę przyznać, że czytałem w życiu mnóstwo książek, nie wiem, gdzieś z piętnaście. Niejedno też widziałem, walcząc na wszelkich frontach jakie tylko może zaoferować współczesny przemysł gier komputerowych. Ba, zaliczyłem na 4 analizę matematyczną. Tak więc wiem co mówię, gdy mówię, że katar jest najgorszy. Hej.

sobota, 6 lutego 2010

Jefferson Samolot

Poważny człowiek. Kulowski profesor filozofii stwierdził kiedyś, że nawet świetny informatyk, jeżeli nie odbębnił porządnego wykształcenia z zakresu kultury klasycznej, będzie miał mentalność siedmiolatka. Uczciwie wyznam, że zdarzyło mi się było liznąć trochę klasyki i wiecie co? Wciąż uważam, że jako siedmiolatek byłem bardziej zadowolony z życia. Jasne, podobno lepiej być niezadowolonym Sokratesem niż zadowoloną świnią. No ale chociaż bywa i tak, że dopada czasem człowieka jakaś egzystencjalna trwoga, strach przed nicością lub czymś zupełnie nieokreślonym, lęk przed byciem marionetką w rękach obojętnego w swym okrucieństwie losu lub zabawką Pana Boga, której trochę żal, jak pisała Osiecka, to jednak ja mam zamiar napisać o czymś zupełnie innym. Nawet nie o żydowskiej tradycji, ani nic o dybukach! Dzisiaj raj utracony.

Nie pytajcie mnie, czy czytałem ten poemat Miltona, bo i tak powiem, że czytałem. Nie o to chodzi. Chodzi o coś innego. Mój sąsiad na przykład, po obejrzeniu Avatara na swoim kompie dwa dni po światowej premierze filmu, stwierdził że te efekty 3D są do d. Innymi słowy, że są przereklamowane. Nie wdawałem się z nim w spory natury metodologicznej na temat: "czy można uczciwie ocenić film na podstawie pirackiej kopii obejrzanej na kompie?", bo nie chciałbym, żeby ktoś z mojej winy poczuł się jak piach do którego szczają koty. Z drugiej strony jasne jest, że jak ktoś nie ma zaufania do ogólnie przyjętego porządku świata, to nie przejmie się czymś, co rości sobie prawo do "obiektywnej wiedzy co i jak". A tak właśnie jest z tą całą metodologią. Niby dlaczego nie mam prawa wyjaśniać rzeczywistości przez odwoływanie się do bytów zamieszkujących moją wyobraźnię? Ktoś, kto kwestionowałby taki pogląd, posiadałby pewnie olbrzymie włości w krainie nudy.

Wierzcie lub nie, ale wybrałem się do kina na Avatara żeby sprawdzić czy i mnie po projekcji dopadną samobójcze myśli albo chociaż depresja (podobno tak się działo z ludźmi, którzy uświadamiali sobie, że świat przedstawiony w filmie w rzeczywistości nie istnieje). Okazało się, że nie. Efekty 3D były wporzo - nie będę marudził; chociaż w pewnym momencie palmowe liście chlastające cię po twarzy robią się irytujące. Oczywiście mógłbym powiedzieć, że całość to Pocahontas ple ple ple połączona z Matixem i Worldcraftem, ale przecież nie o to chodzi. Po wyjściu z kina pałałem słusznym, acz bezsilnym gniewem na międzynarodowe koncerny czeszące kasę na wycinaniu w pień lasów deszczowych i nawet przyłapałem się na nieśmiałym pragnieniu, by pohasać sobie po lesie za czterometrową Smerfetką. Raj utracony?

Gdy Michael Jackson, w przerwie od hasania za siedmiolatkami po Nibylandii, śpiewał piosenki w trosce o świat, nie tylko ja nie traktowałem go serio. No bo jakie inne przesłanie mógł mieć król muzyki pop, żeby nie zabrzmieć zbyt śmiesznie? Ewentualnie takie, żeby nie łamać serc babeczkom, ale dzieciak i tak nie jest jego. Czasami ludzie zaczepiają mnie na ulicy i pytają, a co ja właściwie mogę wiedzieć o świecie czy złamanych sercach, skoro najdalej od domu oddaliłem się w zeszły wtorek, gdy zagapiłem się i pojechałem trolejbusem numer 153 o jeden przystanek za daleko, a złamane serce miałem wtedy, gdy dowiedziałem się, że nie istnieje święty Mikołaj (skąd oni o tym wiedzą?). Odpowiadam im wtedy: "wypraszam sobie te adpersonalizmy!". No bo przecież nie o to chodzi!

Woody Allen powiedział kiedyś, że jeśli chcesz rozśmieszyć Boga, opowiedz mu o swoich planach na przyszłość. Wydaje się niemal symptomatyczne dla ludzkiej natury, by umieszczać szczęście gdzieś poza dostępną nam codzienność. The truth is out there. Ostatnio doszedłem do wniosku, że jedną z centralnych idei naszej kultury jest koncepcja zbawienia. Zbawienie po śmierci obiecują religie, zbawienie za życia obiecuje nauka, a nawet Nietzsche, kpiąc z obietnic jednych i drugich nie uniknął bakcyla soteriologii, gdy pisał o nadczłowieku. Dla niektórych kinomanów zbawieniem byłaby wizyta na Pandorze. Raj odzyskany to jednak zawsze zaledwie przedsionek do większych roszczeń. James Cameron zapowiedział niedawno, że Avatar będzie trylogią. Fajnie. Ale jeśli chodzi o bieganie po dżungli, to nikt nie zrozumie tego bólu, który odczuwają fani Lostów po obejrzeniu pierwszych odcinków ostatniego sezonu. Jak nie podróże w czasie, to teraz alternatywna rzeczywistość. Nie takiej ostatecznej odpowiedzi oczekiwaliśmy. Wydaje się więc zasadnym postawić wreszcie odwieczne pytanie: a co gdy prawda okazuje się być kłamstwem? I co jeśli wraz z nią umiera w tobie cała radość?

środa, 30 grudnia 2009

Filip

Filip uważał, że nikt nie może być w pełni odpowiedzialny za swoje działanie. Wolna wola? Wolne żarty! Jak wyznał mi pewnego dnia, pierwszy raz przyszło mu to do głowy, gdy dwadzieścia lat temu niechcący spuścił się w drogach rodnych Moniki, inicjując dziewięciomiesięczny proces konstruowania się jego syna Pawła, przez co wypadało mu się w końcu ożenić. Kluczowe w tym wydarzeniu i zarazem istotne dla zrozumienia programu, zgodnie z którym działał umysł Filipa, są dwa stwierdzenia: niechcący oraz wypadało. Cokolwiek bowiem działo się w jego życiu, odbywało się w sposób nieunikniony. Każda sytuacja stawała się najlepsza z możliwych, dzięki temu, że nie posiadała innej alternatywy. Filip po cichu musiał śmiać się z każdego, kto w wolnych chwilach gdybał, co by było gdyby, zamiast oddać się fali wypadków. Filip nie protestował, gdy matka zeswatała go z ciężarną Moniką. Wiedział, że jest kosmiczną marionetką, więc łapał w żagle każdy przypadkowy podmuch, który kierował go na wody nieznane, ale jedyne, jakich powinien doświadczyć.

– Jesteś podatny na manipulacje. – Oświadczyła mu Monika po pięciu latach małżeństwa, gdy kupił zestaw podejrzanie pachnących perfum od podejrzanie wyglądającego domokrążcy.
– Facet miał talent do sprzedaży, kochanie. To było nieuniknione. – Odparł, ospale pałaszując śniadanie. Fakt, że nie odesłano go jeszcze do zakładu dla psychicznie chorych zawdzięczał przede wszystkim swojej małżonce, która każdą jego absurdalną wypowiedź odbierała jako przejaw specyficznego poczucia humoru. Monika nie była zbyt inteligenta, ale potrafiła poznać się na absurdalnych żartach.
– Masz specyficzne poczucie humoru – Mówiła. – I za to cię kocham.
– To nieuniknione, to nieuniknione – Powtarzał jak mantrę.
– Ty wredziolu wredny! Jesteś niemożliwy!

Filip odkrył, że owa nieuniknioność, towarzysząca mu na każdym kroku niczym spoiwo łączące przestrzeń z czasem, jest czymś, co wypada czcić. Chcąc nie chcąc, stał się więc osobą religijną. Konserwatywny racjonalizm, jak mówił o swoich poglądach tym, którzy o nie pytali, kazał mu nabijać się z każdej innej formy religijności. Tak wypadało się również zachowywać w środowisku wojujących ateistów, w którym się obracał.

– Homer! Homer! – Zawołał kiedyś swojego psa, a jego okrzykom odpowiedziało energiczne stukanie psich pazurów o panele podłogowe. – Homer, jeść? Jeść? Pewnie byś coś zjadł, co?
Pies odpowiedział zamaszystym merdaniem ogona. Z otworzonego w szerokim uśmiechu pyska ściekała na podłogę strużka śliny.
– Tylko mi nie mów, że znowu będziesz to robił. Jesteś wredny. I niesmaczny. – Protestowała żona Filipa.
– Bierzcie i jedzcie z tego wszyscy! – Powiedział uroczystym tonem i poczęstował psa kawałkiem kiełbasy, jak hostią.

Monika, wbrew sobie, parsknęła śmiechem.


sobota, 5 września 2009

Korespondencyjna terapia logopedyczna

Uprawianie jogi, jak obiecują klasyczne teksty Yoga Sutry, skutkuje czasem uzyskaniem nadprzyrodzonych zdolności, takich jak na przykład lewitacja lub umiejętność drapania się stopami po plecach. Jednak na wyższym poziomie wtajemniczenia zdarza się, że umysł jogina osiąga fizyczną przewagę nad materią, umożliwiając mu dowolne majstrowanie przy rzeczywistości. Gdyby ktoś zapytał się takiego jogina, czemu nie przyjdzie mu do głowy, żeby podokręcać kilka śrubek w tym podobno, jak pisał Leibniz, najlepszym z możliwych światów, odpowiedziałby on, drapiąc się leniwie lewą stopą po prawej łopatce, że nie może tego zrobić z szacunku dla pierwszego jogina, który dawno temu ustanowił świat takim, jakim jest. Zrozumiałe. Wygodne, ale zrozumiałe. Chyba?

Platon, ustami Sokratesa, wykładał w swoim Państwie, że jedynie sprawiedliwe rządy filozofów zaprowadzą w świecie ład i prządek, tak samo jak kierowanie się w życiu rozumem, zapewni jednostce prawdziwe szczęście. Jest sprawą oczywistą, że filozofowie, miłośnicy mądrości, przedkładając dobra wyższe nad niższe, mimo, że nie potrafią lewitować jak jogini, to mają lepsze pojęcie o dobru samym w sobie, niż ciemny motłoch zajęty bezmyślną egzystencją, wypełnioną troskami o sprawy materialne, czy radosnym płodzeniem dzieci. Gdy mędrzec wkracza w taki chaos z wykoncypowanym modelem harmonijnego państwa, kwestie takie jak kastowy podział społeczeństwa, administracyjne kojarzenie par, czy kolektywne wychowywanie wspólnych dzieci, mimo, iż na pierwszy rzut oka przerażające, wydają się konieczne i ze wszech miar pożądane, a być może nawet i znajome. To nic, że historia uczy, iż każdy narzucony odgórnie raj, okazywał się przedsionkiem piekła. Wszak, jak rzekł był kiedyś Hegel, jeśli fakty nie pasują do systemu, tym gorzej dla faktów.

Jeśli zadaniem wszelkich "filozofów" (nawet tych samozwańczych) byłoby, poprzez głoszenie "prawdy", oświecanie ludzi (często zupełnie wbrew ich woli, a czasem i na siłę), to nie jest pewne, czy ludzie (rozumiani jako statystyczne masy) w ogóle mają chęć zostać oświeconymi. Gdy filozof zobaczył i wie, oraz, o zgrozo, w swojej naiwności zamierza to ogłosić, najczęściej okazuje się, nikt nie kuma, o co mu chodzi. I chociaż jesteśmy chyba skłonni założyć, że rzeczywistość istnieje obiektywnie, niezależnie od nas, to to, jak się nam ona jawi, jest już konsekwencją interpretacji. Ideałem byłoby, gdybyśmy mieli w intelekcie świat takim, jakim on jest - to byłaby nawet klasyczna definicja prawdy. Jednak my mamy w swoich głowach to, co mamy, a w jakim stopniu faktycznie odnosi się to do "obiektywnej rzeczywistości” jest kwestią… odpowiedniej perswazji. Mistrz, który zdaje sobie z tego sprawę, twierdzi, że wie – ale nie powie. Po prostu. W jaki więc sposób zdobywa posłuch? Dzięki subtelnym wygibasom.

Harry Frankfurt w swoim krótkim eseju On bullshit (Co polski wydawca delikatnie przetłumaczył jako O wciskaniu kitu), próbuje uwrażliwić czytelnika na zalew czegoś, co ksiądz Tischner nazwałby „gówno prawdą”. Wciskanie kitu opiera się na zjawisku, gdy ktoś unika mówienia prawdy, chociaż nie chodzi mu o kłamanie. Jego intencją jest wywarcie na słuchaczach odpowiedniego efektu, najczęściej w celach marketingowych. Takie subtelne czarowanie jest sztandarowym założeniem speców od public relations czy trenerów NLP (Programowanie Neuro-Lingwistyczne. Notabene, sama ta nazwa trąci przesadą, typową dla wszelkich wciskaczy kitu). W takim ujęciu substytutem prawdy są "gesty i miny", za pomocą których dany wciskacz kitu próbuje uwieść publiczność. Okazuje się jednak, że zjawisko bullshitu dotyczy nie tylko polityki, czy domokrążców sprzedających pasty do zębów albo bezprzewodowy internet, lecz dokonuje się w niemal każdej dziedzinie ludzkiej kultury. Od teologii (niezbadane są wyroki boskie) przez muzykę popularną (utwory Rubika sprzedawane jako "muzyka poważna") po literaturę (Coelho jako metafizyk). Ale okazuje się, że nawet filozofia nie jest wolna od tej trucizny, co próbował udowodnić Alan Sokal w książce Modne bzdury. Sokal, podszywając się pod nieznanego filozofa, zdołał opublikować w poczytnym magazynie postmodernistycznym, artykuł zawierający zlepek bzdur, ubranych w szaty naukowo brzmiących terminów. Transgresja granic: ku transformatywnej hermeneutyce kwantowej grawitacji, bo taki tytuł nosił ów artykuł, narobił sporo zamieszania, gdy okazało się, że przyjęty z okrzykami podziwu tekst, okazał się prowokacją. Podobny eksperyment, na gruncie polskim, przeprowadził psycholog Tomasz Witkowski, publikując równie bezsensowny artykuł na łamach czasopisma Charaktery.

Czy to znaczy, że obiektywna prawda nie istnieje, albo że nie jest nam dostępna, a nawet jeśli jest, to brakuje nam chęci, aby ją poznać? Czy jesteśmy skazani na wieczne robienie się nawzajem w konia? No cóż, będę z wami szczery – to całkiem prawdopodobne. W końcu wystarczy przecież, że jakiś „mistrz” mądrze wygląda, że ma opinię eksperta czy autorytetu w tej czy innej dziedzinie, że mówi z przekonaniem, czy to z telewizora czy z ambony. Nie mamy możliwości wszystkiego zweryfikować. Wyciszmy więc swe sumienia i zaspokójmy w ten sposób ciekawość, a machiaweliczne podejście do innych pozwoli nam wtedy bez skrupułów bogacić się kosztem ich naiwności. Z drugiej strony, czy z braku fundamentów dla naszych przekonań, nie grozi nam popadnięcie w nihilistyczny sceptycyzm, z którego być może jedynym ratunkiem byłoby rozpłynięcie się w Nirwanie? No cóż, na pocieszenie dodam, że na kanale Zone Club wyświetlają program o nauce jogi.

zgodność intelektu z rzeczywistością
to podstępny warunek dla prawdy
mistrz twierdzi że wie
ale nie powie

poznanie rodzi się w bólach
to znaczy najpierw jest ból
mistrz ma ciężką rękę
nie powiem

nie rozumieją mnie. stop
skarżę się kiedyś w telegramie
a mistrz daje błyskawiczną odpowiedź

zamknij oczy
unieś rękę
pochyl głowę

wtorek, 21 lipca 2009

Zrozumieć absolutnie wszystko

Każdą społeczność internetową (jak i totalnie, absolutnie wszystko, słowem - wszyściusieńko) można poddać dekonstrukcji na płaszczyźnie szeroko pojętego paradygmatu ponowoczesnej nauki, ergo - jeśli ubierzesz świat w odpowiednio bełkotliwe pojęcia, bez problemu wciśniesz swojej sąsiadce flakonik francuskich perfum o składzie chemicznym niewiele różniącym się od denaturatu. Jak ktoś nie wie, o czym mówię, bo nie kuma nawet czym jest paradygmat ponowoczesnej nauki, niech się nie przejmuje - nie każdemu jest dane zrozumieć absolutnie wszystko. Natomiast jedno mogę powiedzieć wprost - jeśli sądzisz, że filozofowie są oderwanymi od rzeczywistości oszołomami, których dziwaczne hobby zepchnęło na margines społeczeństwa, to po przeczytaniu tego tekstu dojedziesz do wniosku, że od początku miałeś rację.

Brutalnym faktem jest to, iż pierwotny bulion informacji, który spływa do zbiornika nadawanych mu znaczeń, narażony jest na szczególne niebezpieczeństwo, co wyraźnie widać na przykładzie publicznych kąpielisk. Niekontrolowana narracja w postaci innych użytkowników, którzy, kierowani swoiście pojętym ewolucyjnym altruizmem, bez skrupułów oddają mocz do wspólnego basenu, stawia nas przed zupełnie nowym behawiorem poczłowieczej uryny. Pozornie oczywisty fakt, którego doświadczył każdy pływak budzący się rano z grzybicą stóp, osiąga swoją głębię dzięki zręcznym manewrom sofistycznym autora. Mocz staje się symbolem ad hoc odartym z pierwotnego znaczenia i wprowadza zamęt w dynamice przemian, szatkując ją na zamrożone w swej istocie fraktale. Stawia to wyzwanie dla całkowicie nowej subdyscypliny socjobiologicznej, która musi uporać się z powodzią pozbawionych desygnatów wyemancypowanych bytów. Aby zrozumieć doniosłość tego przedsięwzięcia, nie wystarczy wznieść się na taki poziom abstrakcji, gdzie nawet to, co nie istnieje, wydaje się prawdziwsze od gazetki promocyjnej z Reala, lecz wyżej, w rejony gdzie nawet hdgsaksje (mój termin, oznaczający nową kategorię oryginalnych bytów nie mających żadnego znaczenia) hasają po łące z radosną pasją godną zespołu pieśni i tańca Mazowsze.

Gdy filozof próbuje ugryźć wszystko za jednym zamachem, przekonuje się wnet, że fenomen przestaje być domeną zjawiska jako takiego, lecz staje się objawem samym w sobie nieujawnionym i potrzebuje pomocy stomatologa. Okazuje się bowiem, że zaledwie skromny do tej pory strumień świadomości piętrzy się nagle w potok zalewającej moderny, nie dostrzegając transcendencji ukrytej pod warstwą kulturowo uwarunkowanych praw informatki, skupiając się na nieistotnej z metafizycznego punktu widzenia percepcji bolącego zęba. Zasadnym jest więc postawić w tym miejscu pytanie, czy można uniknąć względności każdej relatywizacji, pomijając tak zwane heglowskie czy sartre'owskie ukąszenie i przewartościowując to, co wcześniej było zaledwie noumenem nihilizmu? Czy musimy się zgodzić na bezwarunkowe istnienie innych umysłów z pominięciem skrajnego solipsyzmu? Czy kiedykolwiek dowiemy się, do czego autor w ogóle zmierza w tym pseudoartykule?

Wszystko wskazuje na to, że imponderabilia, które dotychczas nieuchwytne, dzięki na nowo zdefiniowanym interpretacjom twierdzenia Godla oraz fizyki kwantowej, pozwalają wysnuwać daleko idące założenia, co do topologii znaczeń postindustrialnej i prekognitywnej kondycji typowego użytkownika subiektywnych obszarów przestrzeni wirtualnej, oraz stawiają nas przed faktem dokonanym - wyzbądźcie się wszelkiej nadziei. W kontekście zasady nieoznaczoności Heisenberga i najnowszym odkryciom Lacanowskiej psychoanalizy, paradygmat popperowskiej zasady falsyfikacji nie wytrzymuje krytyki i ulega weryfikacji. Wniosek wydaje się nieunikniony. Zamiast zakończenia i wbrew początkowym ustaleniom, jest niemal pewne, że przyszłe rozwiązania jak i przedefiniowania oraz introwertycznie ujęcia ekstrawersji nie wystarczą by w pełni zrozumieć kosmos aspektów niewyczerpanej subwersji. Do tego czasu jesteśmy skazani na głód niezaspokojenia. Amen.

powiedziałem rzuć okiem a on na to
transgresja granic ja mu przestań
a on subwersja a on subwersja

ten pierwszy raz jak marsjanin
odbieram to jak marsjanin
gej gej gej
to fajnie brzmi

znów bicie piany a ot
żeby tak coś powiedzieć
przypadkiem